De 4 niveau's van Luisteren

Echt luisteren is iets wat zo onderschat wordt. Luisteren lijkt misschien maar iets eenvoudig, iets wat we allemaal wel kunnen. Maar de kwaliteit van jouw luisteren heeft een enorme impact op je leven.

De manier van luisteren beïnvloedt hoe ik de mensen, relaties en de wereld rondom ervaar. Het beïnvloedt welke externe impulsen ik binnen laat en welke niet. En dat alleen al verandert alles! Wanneer de input maar van lage kwaliteit is kan je ook moeilijk verwachten dat de output dat ineens wel zou zijn.

Theory U (ontwikkeld door Otto Scharmer aan MIT), heeft een boeiend kader rond luisteren ontwikkeld, waarin 4 niveau’s te onderscheiden zijn:

  1. Downloading: Niet echt luisteren, maar selectief de info oppikken die je eigen perceptie/idee bevestigt en versterkt. Ook wanneer je niet meer luistert naar de ander, maar klaar staat om je eigen standpunt te verdedigen, zit je in 'downloading'.

  2. Factual listening: Luisteren naar de feiten en analyseren. Je laat informatie toe, ook als die je eigen standpunt in vraag stelt. Dit vereist bereidheid om jezelf in vraag te stellen en vraagt om een open mind.

  3. Empathic listening: In deze luisterstijl bekijk je de wereld door de ogen van de ander. Het vereist een bereidheid om ons hart te openen en te voelen wat er in de ander omgaat.

  4. Generative listening: Luisteren en ruimte houden voor wat wil ontstaan. Hier luister je ontspannen en aandachtig. Aandacht voor de ander, en ook voor onze eigen sensaties, gedachten, beelden en verbanden die opduiken terwijl de andere spreekt. Al luisterend probeer je intuïtief voeling te krijgen met de onderliggende laag en wat naar boven probeert te komen. Je weet nog niet wat het is. Het enige dat je kan doen is, vanuit die nieuwsgierige en ontspannen houding, ten volle aanwezig zijn. Dit vraagt een bereidheid om open te staan voor mogelijkheden die het beste naar boven brengen

Zeker als procesbegeleider is deze laatste luisterstijl cruciaal! Om een proces te kunnen faciliteren, en de kleine subtiele signalen te capteren, zijn deze diepe luistervaardigheden nodig. De rol van facilitator is als die van een vroedvrouw, die helpt om hetgeen wat klaar staat, geboren te laten worden. Het is voor mij een boeiende oefening om me ervan bewust te zijn welke luisterstijl ik hanteer, en of die op dit moment wel dient.

Listening Theory U

Hieronder vind je een filmpje van Otto Scharmer waarin hij de 4 niveau's uitlegt: