"Presencing" als basishouding

Hebben we als samenleving de tools voor handen om met deze uitdagende tijden om te gaan? En zo ja, welke zijn die dan?

Deze vragen houden me bezig. Op mijn zoektocht hebben verschillende kaders me geïnspireerd en Theory U is er daar één van. Het is voor mij een tool om me in maatschappelijke disruptie te navigeren, zowel privé als professioneel.

Er zijn 3 manieren (of fasen die we doorlopen) om met deze uitdagende en complexe situaties om te gaan:

  1. De eerste is een gesloten houding. Enerzijds ontkennen we het probleem en diens omvang en consequenties. Of anderzijds, als het toch erkend wordt, moet het zo snel mogelijk "gefixt" worden. Er is geen openheid noch nieuwsgierigheid om iets te leren van de situatie. Vanuit deze perceptie ligt het probleem buiten onszelf. Het is een verstoring die weggewerkt moet worden zodat we terug naar "business as usual" kunnen terugkeren. Dit is wat Theory U "Absensing" noemt.

  2. Een 2e manier is dat we wel het probleem erkennen. Maar bij het zien van de omvang voelen we ons machteloos. We hebben het gevoel er niets aan te kunnen doen, dus blijven we in een inertie zitten. In het slechtste geval maakt dit ons depressief, of passief en trekken we ons terug. In het beste geval leren we goed om onze emoties te doorvoelen en er mee om te gaan. Dit doorvoelen is een essentieel onderdeel en maakt het verschil om er op een derde manier constructief mee om te kunnen gaan. Vaak echter is deze confrontatie zo oncomfortabel dat we teruggrijpen naar "Absensing". (Deze machteloosheid is iets waar ik zelf ook mee worstelde rond het thema van duurzaamheid. Ik wou in actie schieten (o.a. om mijn machteloosheid en de angst niet te voelen) maar besefte dat ik zelf onderdeel ben van het probleem, en dat de wortel veel dieper zit. Ik had geen gepast handelsperspectief, ik moest wel stilvallen. Dit heeft me een tijdje verlamd, maar dwong me om mijn diepere emoties aan te kijken)

  3. De derde manier kan misschien lijken op de eerste. Het grote verschil is de basishouding. In plaats van een probleem te willen fixen, staan we open om te leren van de situatie. Wanneer we met een systemische bril kijken, zien we dat wij een onderdeel zijn van het systeem en dat de verstoring niet alleen buiten onszelf is. Met een open geest en open hart durven we de tijd te nemen om alle onderliggende emoties en spanningen te doorvoelen. We laten ons zakken tot het punt van niet-weten. Door samen vanuit die plek te gaan onderzoeken wat er echt mogelijk is. Deze weg noemt Theory U de weg van "Presencing". Hier kan positieve (sociale) dirsuptie ontstaan.

In deze tijden is het zo belangrijk dat we deze open houding blijven ontwikkelen, in het bijzonder wanneer het moeilijk en uitdagend is. Wanneer we als samenleving er in slagen om deze kracht aan te boren, dan zijn we opgewassen tegen de uitdagingen die ons te wachten staan.

Het mooie is dat het niet zo moeilijk is. Je moet geen gigantisch complexe vaardigheden ontwikkelen. Het is vooral de basishouding die het verschil maakt, en dat is iets wat je snel kan integreren wanneer je omringd bent door genoeg mensen die dit reeds belichamen. Cultures of change wil deze community zijn die mensen bij elkaar brengt en hierin ondersteunt.

Als procesbegeleider wil ik mensen meenemen in de richting van nieuwsgierigheid, van openheid, van Presencing. Zo kunnen we de collectieve intelligentie aanboren, en de radicale vernieuwing brengen die vandaag de dag zo nodig is.

Dit is slechts een tipje van de sluier. Als je interesse hebt vind je hieronder meer info:

  • Boek: "Essentials of Theory U" van Otto Scharmer (een echt een aanrader voor wie zich hier meer in wil verdiepen)

  • Website: https://www.presencing.org/. (Hier vind je veel info, en zelfs enkele gratis online cursussen)

Presencing